Bretton Woods Project - Critical voices on the World Bank and IMF

Jump to main content | Jump to sidebar | Jump to navigation menu



Οι ομολογιούχοι εναντίον του δημοσίου Κατακραυγή για τα δάνεια της ΕΕ-ΔΝΤ

ειδήσεις|Bretton Woods Project|28 September 2011|update 77|url
print|email |bookmarkFacebookTweet thisdel.icio.usDigg!Stumble UponRedditGoogle BookmarksYahoo Buzz

Αυτό το άρθρο δημοσιεύθηκε αρχικά στα Αγγλικά τον Σεπτέμβρη του 2011, και μεταφράστηκε και δημοσιεύθηκε στα Ελληνικά τον Σεπτέμβρη του 2011

Η κρίση δημοσίου χρέους της Ευρωζώνης, στο πλαίσιο της οποίας η Ελλάδα τώρα χρειάζεται ένα δεύτερο δάνειο, απειλεί ήδη και τις ισχυρές οικονομίες τις Ισπανίας και τις Ιταλίας.  Ωστόσο, τα πακέτα διάσωσης του ΔΝΤ που απαιτούν ολοκληρωτική λιτότητα και παραγνωρίζουν τις ευθύνες των πιστωτών, έχουν εξοργίσει τον κόσμο.

Η απώλεια της εμπιστοσύνης των αγορών στις κυβερνήσεις της Ευρωζώνης έχει αρχίσει να επηρεάζει από τα τέλη Ιουλίου ακόμα και τους μεγάλους παίχτες, με την Ισπανία και την Ιταλία να αντιμετωπίζουν σημαντικά αυξημένα επιτόκια. Σε απόλυτους αριθμούς, η Ιταλία είναι η τρίτη πιο χρεωμένη χώρα του κόσμου μετά τις ΗΠΑ και την Ιαπωνία, και αποτελεί πρόβλημα για το ΔΝΤ και την Ευρώπη, μιας και πολύ απλά τα διαθέσιμα δανειακά κεφάλαια δεν επαρκούν αν ενδεχομένως χρειαστεί να δανειστεί η Ιταλία.   Σύμφωνα με τους Financial Times είναι πιο πιθανό το ΔΝΤ να εμπλακεί σε δανειοδότηση της Ισπανίας, πιθανά μέσω μιας Ευέλικτης Πιστωτικής Ρύθμισης (Flexible Credit Line) (βλέπε Update 65) και χωρίς να επιβληθούν βαρύτεροι όροι.  Αυτό είναι διότι «τα στελέχη του ΔΝΤ βλέπουν ευνοϊκά την Ισπανία, όπου η κυβέρνηση Θαπατέρο έχει εφαρμόσει επώδυνες μεταρρυθμίσεις που φαίνεται ότι θα συνεχιστούν και μετά τις εκλογές του Νοεμβρίου».  Η δημοτικότητά του κατέρρευσε εξ αιτίας του πακέτου διάσωσης και της συνταγματικής τροποποίησης για τους ισοσκελισμένους προϋπολογισμούς, και αναγκάστηκε να ανακοινώσει τον Απρίλη ότι δεν θα ξαναλάβει μέρος ο ίδιος στις εκλογές.

Μια μεγάλη συζήτηση έχει ξεσπάσει για τον ρόλο του ΔΝΤ στην Ελλάδα, όπου οι τεράστιες διαδηλώσεις ενάντια στα μέτρα λιτότητας ξανάρχισαν μετά από τις καλοκαιρινές διακοπές. Όπως περίμεναν πολλοί αναλυτές, η Ελλάδα δεν μπόρεσε να εκδώσει ξανά ομόλογα φέτος, όπως ήταν σύμφωνα με το αρχικό σχέδιο της τρόικας (βλέπε Update 76, 75, 73, 71, 71).  Στα τέλη Ιουλίου, οι ηγέτες της Ευρωζώνης συμφώνησαν καταρχήν για ένα δεύτερο δάνειο ύψους €109 δις για να καλύψει το έλλειμμα χρηματοδότησης, πάλι με επαχθείς όρους και απαιτήσεις για περαιτέρω λιτότητα. Το ΔΝΤ και η νεοδιορισμένη επικεφαλής του, Κριστίν Λαγκάρντ, παρέμειναν σιωπηλοί όσο αφορά το αν το ΔΝΤ θα χρηματοδοτούσε περαιτέρω, δεδομένου ότι είχε ήδη  αναλάβει το ένα τρίτο του προηγούμενου δανείου.

Μια από τις μεγαλύτερες δυσκολίες στο να επιτευχθεί μια Ευρωπαϊκή συμφωνία ήταν το πόσο που θα πλήττονταν οι ομολογιούχοι, αφού το ΔΝΤ επέμενε να υπάρξει μείωση του συνολικού χρέους. Αυτό επιδιώκεται μέσω μιας «εθελοντικής» ανταλλαγής ομολόγων, όπου οι κάτοχοι των ομολόγων θα ανταλλάξουνε τα παλαιά ομόλογα με καινούργια της ίδιας ονομαστικής αξίας αλλά με μεγαλύτερη περίοδο αποπληρωμής. Παίρνοντας υπόψη τον πληθωρισμό αυτό θα μειώσει την αξία των ομολόγων περίπου 20%, δηλαδή πολύ λιγότερο από την έκπτωση 50% που ήδη εμφανίζεται στην αγορά ομολόγων.

Η απαίτηση για άμεση μείωση του χρέους είναι ασυνήθιστη για το ΔΝΤ και ίσως να αποδεικνύει ότι το Ταμείο επιτέλους εμπέδωσε κάποια μαθήματα.  Μολαταύτα, οι ακτιβιστές δεν έμειναν ικανοποιημένοι διότι η συμφωνία δεν μείωσε το Ελληνικό χρέος σε βιώσιμο επίπεδο. Το Σεπτέμβρη η Ελλάδα ανακοίνωσε στοιχεία ότι το ΑΕΠ του πρώτου τριμήνου είχε υποστεί 7.3% μείωση σε ετήσια βάση. Αυτή η βαθιά ύφεση δεν αντανακλάται στο Μεσοπρόθεσμο πρόγραμμα της κυβέρνησης που υποθέτει μείωση μόνο 3% για το 2011 και ακόμα προέβλεπε  ότι το ποσοστό του χρέους προς το ΑΕΠ θα φτάσει το 172% το 2012. Οι διαπραγματεύσεις για την ευρωπαϊκή συμφωνία συνεχιζόντουσαν στις αρχές του Σεπτέμβρη, με διαφωνίες για την εμπράγματη ασφάλεια που θα προσφέρει η Ελλάδα στις Ευρωπαϊκές χώρες σε αντάλλαγμα για τα δάνεια.

Ο καθηγητής Κώστας Λαπαβίτσας από το Πανεπιστήμιο του Λονδίνου εξηγεί: «Η τελευταία συμφωνία δεν λύνει τα προβλήματα τις χώρας.  Οι ιδιωτικές τράπεζες έχουν αναγκαστεί να δεχτούνε ότι θα υπάρχει μερική πτώχευση, αλλά δόθηκαν πολύ ευνοϊκοί  όροι για να ανταλλάξουνε τα παλαιά με καινούργια ομόλογα. Στο εν τω μεταξύ, η λιτότητα και το πρόγραμμα ιδιωτικοποιήσεων συνεχίζονται ακάθεκτα επιδεινώνοντας την ύφεση και χειροτερεύοντας το βάρος του χρέους. Στην πράξη η Ελλάδα είναι πιο κοντά στην πτώχευση και έξοδο από την Ευρωζώνη από τι σε οποιαδήποτε άλλη στιγμή από τότε που ξεκίνησε η κρίση. Η διαφορά είναι ότι θα βρεθεί αντιμέτωπη με αυτά τα δύο γεγονότα με μια πολύ πιο αδύναμη οικονομία, εξ αιτίας δύο χρόνων των πολιτικών της Τρόικας».

Ο Γιώργος Μιτραλιάς, ιδρυτικό μέλος της Πρωτοβουλίας για την Συγκρότηση Επιτροπής Λογιστικού Ελέγχου συμφώνησε ότι «η κατάσταση για την Ελληνική κυβέρνηση και για το Ελληνικό χρέος χειροτερεύει και σίγουρα δεν είναι βιώσιμη. Το συμπέρασμα είναι προφανές, σχεδόν όλοι, συμπεριλαμβανομένου του διεθνούς τύπου και ακόμα και το Ελληνικό  και διεθνές κατεστημένο αναγνωρίζει ότι η μείωση του Ελληνικού χρέους είναι εντελώς ανεπαρκής. Το πιο πιθανό σενάριο είναι ένα στο οποίο αναμένεται μια γενικευμένη έκρηξη της ελληνικής κοινωνίας μέσα στις επόμενες εβδομάδες, ή ίσως τις επόμενες μέρες».

Ο Σέφας Λούμινα, ανεξάρτητος ειδικός του ΟΗΕ για το εξωτερικό χρέος και τα ανθρώπινα δικαιώματα που υπάγεται στο Συμβούλιο Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων του ΟΗΕ δηλώνει ότι «Η εφαρμογή του δεύτερου πακέτου λιτότητας και των διαρθρωτικών αλλαγών που συμπεριλαμβάνει μια ολοκληρωτική εκποίηση των κρατικών επιχειρήσεων και ενεργητικών, θα έχει πιθανόν σοβαρή επίπτωση στην παροχή των βασικών κοινωνικών υπηρεσιών, και εκ των πραγμάτων στα ανθρώπινα δικαιώματα, ιδίως των πιο ευάλωτων κοινωνικών ομάδων όπως είναι οι φτωχοί, οι ηλικιωμένοι, οι άνεργοι και τα άτομα με ειδικές ανάγκες. Το δικαίωμα στην τροφή, το νερό, την στέγη και την εργασία σε δίκαιες και ισότιμες συνθήκες δεν πρέπει να πληγούν  από την εφαρμογή των μέτρων λιτότητας». Παρότρυνε την κυβέρνηση να βρει «μια καλή ισορροπία μεταξύ της λιτότητας και υποστήριξη της διατήρησης των ανθρώπινων δικαιωμάτων, και να πάρει υπόψη της τον πρωτεύοντα ρόλο των υποχρεώσεων που έχουν τα κράτη προς τα ανθρώπινα δικαιώματα.

Η προειδοποίηση του Λούμινα μπορεί να είναι αργά για μερικούς. Ερευνητές από της ΗΠΑ και την Μεγάλη Βρετανία ανέφεραν σε μια έκδοση του Ιουλίου του ιατρικού περιοδικού ‘Λανστέτ’, ότι μια προκαταρτική ανάλυση της ανεργίας και των ρυθμών της αυτοκτονίας έδειξε ότι «οι χώρες που αντιμετωπίζουν την πιο επώδυνη αναστροφή στην οικονομική τύχη των πολιτών τους όπως η Ελλάδα και  Ιρλανδία, έχουν μεγαλύτερες αυξήσεις στις αυτοκτονίες από άλλες χώρες».

Η Πορτογαλία έχει προβλήματα και η Ιρλανδία Αντιστέκεται

Η Πορτογαλία πήρε το δάνειο από το ΔΝΤ και την ΕΕ την άνοιξη του 2011 (βλέπε Update 76, 75) κάτω από επαχθείς προϋποθέσεις. Ο τύπος αναφέρει ότι 430 000 νοικοκυριά μπορεί να μείνουν άστεγα  λόγω του όρου της ΕΕ να απορυθμιστούν τα ενοίκια. Το πρόγραμμα ιδιωτικοποιήσεων συμπεριλαμβάνει σχεδόν είκοσι κρατικές εταιρίες, όπως οι αερογραμμές, η παροχή ενέργειας και νερού, το ταχυδρομείο, και τον δημόσιο ραδιοτηλεοπτικό φορέα. Το κόστος διαβίωσης επίσης αυξάνεται δραματικά με 15% αύξηση κατά μέσο όρο στις τιμές των δημόσιων συγκοινωνιών και αύξηση στους έμμεσους φόρους από το 5% στο 23% στις βασικές υπηρεσίες κοινής ωφελείας όπως το ηλεκτρικό και το φυσικό αέριο.

Το κεντρικό αντικείμενο της διαμάχης των Πορτογαλικών συνδικάτων είναι η περικοπή στα ασφαλιστικά ένσημα από τους εργοδότες, που πιθανά να χρηματοδοτηθεί από περεταίρω αυξήσεις στους καταναλωτικούς φόρους για να μην αυξηθεί το έλλειμμα.  Σύμφωνα με τον Νούνιο Τέλες, οικονομολόγο και συντάκτη του Bicycle Thieves, έναν ιστότοπο που παρακολουθεί τη Πορτογαλική αντιμετώπιση της κρίσης, δηλώνει «παρόλο πως η επίσημη ανάλυση έδειξε ότι αυτό το μέτρο μάλλον θα χειροτερεύσει την ύφεση, η κυβέρνηση ήταν υποχρεωμένη να συνεχίσει και να ταυτιστεί με τους πιστωτές της ΕΕ και ΔΝΤ».

Καθώς οι εκλογές έγιναν μόλις πριν τρεις μήνες, οι διαμαρτυρίες στην Πορτογαλία έχουν κοπάσει, αλλά τα συνδικάτα υπόσχονται να ξαναρχίσουν μόλις αρχίσουν να τους επηρεάζουν οι περικοπές που απαίτησαν το ΔΝΤ και η ΕΕ. Μια απεργία ενάντια στην «εξαθλίωση και την αδικία» είναι προγραμματισμένη για τις αρχές Οκτωβρίου.  Ένα νεανικό κίνημα, στο πρότυπο των κινημάτων τις Ισπανίας και Ελλάδας έχει καλέσει για πορεία στα μέσα Οκτωβρίου για να «κατεβάσουν την δημοκρατία στον δρόμο».

Φορείς από την κοινωνία των πολιτών της Ιρλανδίας έχουν αυξήσει την πίεση στην κυβέρνηση όσον αφορά τα δάνεια από το ΔΝΤ και την ΕΕ.  Στις αρχές Ιουλίου ο Ιρλανδός υπουργός Οικονομικών παραπονέθηκε ότι η ΕΕ και το ΔΝΤ θα έβγαζαν κέρδος  9 δις ευρώ από τα δάνεια στην Ιρλανδία αν η χώρα δανειζόταν το σύνολο των €68.5 δις που είναι διαθέσιμα.  Στα μέσα Ιουλίου διαμαρτυρίες ενάντια στα μέτρα λιτότητας ξέσπασαν στο Δουβλίνο κατά την διάρκεια της επιθεώρησης από τα στελέχη του ΔΝΤ και της ΕΕ.  Η Ιρλανδία εφαρμόζει αυστηρά την λιτότητα που απαιτεί η ΕΕ και το ΔΝΤ αλλά έχει μειωμένους ρυθμούς ανάπτυξης και στο τέλος Αυγούστου η ανεργία έφτασε στο μέγιστο ύψος του 14.4 %.

Από τον Μάιο έχει ξεκινήσει μια επιτροπή λογιστικού ελέγχου από ακτιβιστές στην Ιρλανδία. «Εστιάζοντας στο ιδιωτικό τραπεζικό χρέος που πέρασε  στην δημόσια ευθύνη» μια ανεξάρτητη λογιστική έρευνα θα επιδιώξει «να στηρίξει τον κόσμο στην Ιρλανδία βοηθώντας τον να καταλάβει  τα πραγματικά επίπεδα του Ιρλανδικού χρέους και τις επιπτώσεις του», σύμφωνα με το κοινό δελτίου τύπου από το συνδικάτο UNITE και τις ΜΚΟ Afri και Debt and Development Coalition Ireland.  Με επικεφαλής την Σίλα Κίλιαν από το λογιστικό και χρηματοπιστωτικό τμήμα στο Πανεπιστήμιο του Λίμερικ, αναμένονται τα πορίσματά τους τον Σεπτέμβριο.

Να μείνω ή να φύγω;

Με τον πρώτο γύρο διαπραγματεύσεων για την μείωση του χρέους της Ελλάδας ξεπεράστηκε ένα ψυχολογικό εμπόδιο στην Ευρώπη, αλλά ακόμα παραμένει η ερώτηση αν θα ήταν καλύτερα για αυτές τις χώρες να έφευγαν από την Ευρωζώνη αντί να βιώσουν χρόνια εξαντλητικής ύφεσης και μείωση των μισθών των εργαζομένων.

Ο Ζάκ Σαπίρ από την γαλλική École des Hautes Études en Sciences προτείνει: «Η δημοσιονομική προσαρμογή που χρειάζεται για να σταθεροποιηθεί το δημόσιο χρέος είναι πολύ μεγάλη για μερικές χώρες. Οι σωρευτικές επιπτώσεις των διαφορετικών δημοσιονομικών προγραμμάτων πιθανόν να οδηγήσουν την Ευρωζώνη σε  πρωτόγνωρη ύφεση. Η μόνη πιθανή λύση είναι μια πτώχευση στο δημόσιο χρέος μερικών χωρών (Ελλάδα, Πορτογαλία και ίσως και Ιρλανδία).  Αλλά η οικονομική ανταγωνιστικότητα των χωρών αυτών δεν μπορεί να ξαναχτιστεί χωρίς ισχυρή υποτίμηση. Παρ’ όλα αυτά, μιας και μια τέτοια υποτίμηση δεν μπορεί να γίνει εντός της Ευρωζώνης, αυτές οι χώρες δεσμεύονται να φύγουν από αυτήν».

Το ΔΝΤ, έχοντας λάβει το μήνυμα από τις Ευρωπαϊκές χώρες, δεν δέχεται να το συζητήσει δημοσίως.  Παρ’ όλα αυτά, η κρίση της Ευρώπης χειροτερεύει, και πιθανόν να μην μπορεί να μείνει στο περιθώριο της  συζήτησης για πολύ ακόμα.

Published: 28 September 2011 , last edited: 16 September 2013

Viewings since posted: 5309

Articles: 3465

Advanced article search
Search newswire and resources

New website launched

You are now browsing an archive version of the Bretton Woods Project's website. This site has not been updated since September 2013, but may be used for reference material as the nbew site is being developed. However we suggest you look at the new website:
http://www.brettonwoodsproject.org/

Recent briefings & reports

Memorandum to the International Development Committee: Inquiry on the Future of UK Development Cooperation  26 June 2013

The Doing Business review: a test of World Bank leadership 24 June 2013

Climate Investment Funds Monitor 7: April 2013  25 April 2013

Working paper: The private sector and climate change adaptation: International Finance Corporation investments under the Pilot Program for Climate Resilience  24 April 2013

The UK's role in the World Bank and IMF: Department for International Development and HM Treasury  13 March 2013

World Bank on jobs: a "significant departure" or "business as usual"? 13 February 2013

No item found

Latest IFI-related video

The World Bank and human rights abuse in Honduras 7 August, Social Justice Committee of Montreal

Subscribe

Bretton Woods Update, 6 emails/year:
highlights fulltext pdf
Alerts of new web content
Weekly newswire email

Email:


Bretton Woods Project on Facebook


home | subscribe | donate | search | help | contact


validate: | XHTML | CSS | RSS

powered by Action Apps | hosted by GreenNet | Credits